نقرهٔ 999 چیست

وقتی روی یک شمش یا ورق نقره عدد 999 می‌بینی، آن عدد خلوص را نشان می‌دهد. یعنی از هر هزار واحد وزن آن قطعه، 999 واحد نقرهٔ خالص است و تنها یک واحد ناخالصی باقی مانده. به زبان درصد می‌شود 99.9 درصد. در بازار جهانی به این نقره «نقرهٔ سرمایه‌ای» یا bullion silver می‌گویند، چون هدف از تولیدش نگهداری ارزش است نه ساخت زیورآلات.

چرا واحد در هزار، نه درصد

در فلزات گران‌بها خلوص را با واحد «در هزار» بیان می‌کنند چون تفاوت‌های بسیار ریز اهمیت دارند. فرق بین 999 و 995 در نگاه اول ناچیز به نظر می‌رسد، ولی وقتی وزن بالا می‌رود همان چند واحد به مقدار قابل توجهی نقرهٔ واقعی تبدیل می‌شود. به همین دلیل استاندارد نوشتن خلوص روی شمش، سه رقم در هزار است، مثل 999 یا 999.9 که به آن «چهار نه» می‌گویند.

تفاوت 999 با 925

نقرهٔ 925 که با نام نقرهٔ استرلینگ شناخته می‌شود، 92.5 درصد نقره دارد و بقیه‌اش معمولاً مس است. این آلیاژ برای ساخت انگشتر، گردنبند و ظروف ساخته شده، چون نقرهٔ خالص نرم است و به سادگی خم می‌شود یا خط می‌افتد. افزودن مس سختی لازم را می‌دهد.

نتیجهٔ عملی این تفاوت ساده است. اگر یک قطعهٔ 925 به وزن ده گرم داشته باشی، فقط 9.25 گرم آن نقره است. اگر همان ده گرم به صورت 999 باشد، 9.99 گرم نقرهٔ واقعی داری. برای پس‌انداز، آنچه اهمیت دارد وزن نقرهٔ خالص است نه وزن کل قطعه.

خلوص چطور سنجیده می‌شود

سه روش رایج وجود دارد و هر کدام جای خودش را دارد.

• دستگاه ایکس‌ری فلورسانس. نمونه را با اشعه می‌تاباند و ترکیب سطحی را می‌خواند. سریع است و به قطعه آسیب نمی‌زند، ولی فقط لایهٔ سطحی را می‌بیند.
• روش کوپلاسیون یا سنجش با آتش. نمونه ذوب می‌شود و ناخالصی‌ها جدا می‌شوند. دقیق‌ترین روش است و مرجع نهایی به شمار می‌رود، ولی مقداری از نمونه مصرف می‌شود.
• سنجش چگالی. نقرهٔ خالص چگالی حدود 10.49 گرم بر سانتی‌متر مکعب دارد. اختلاف چگالی می‌تواند نشانهٔ ناخالصی باشد، هرچند این روش به تنهایی قطعی نیست.

حک استاندارد روی شمش

یک شمش معتبر معمولاً چند نشانه دارد. نام یا لوگوی ضراب‌خانه، وزن به گرم یا اونس، عدد خلوص و در بسیاری موارد یک شمارهٔ سریال یکتا. شمش‌های کوچک اغلب داخل کارت پلاستیکی مهر و موم شده عرضه می‌شوند تا هم از خط و خش در امان بمانند و هم اصالتشان قابل ردیابی باشد. باز کردن این بسته‌بندی معمولاً ارزش فروش مجدد را کمی پایین می‌آورد.

چرا نقرهٔ خالص کدر می‌شود

نقره در برابر اکسیژن پایدار است ولی با ترکیبات گوگردی موجود در هوا واکنش می‌دهد و لایه‌ای تیره روی سطح می‌سازد. این لایه فقط ظاهری است و وزن نقرهٔ داخل قطعه را تغییر نمی‌دهد. برای همین کدر شدن سطح یک شمش، از ارزش ذاتی آن کم نمی‌کند، هرچند در بازار خرده‌فروشی ممکن است روی قیمت پیشنهادی اثر بگذارد.

در نقره‌ای چه چیزی نگهداری می‌شود

دارایی هر حساب در نقره‌ای بر پایهٔ نقرهٔ خالص 999 سنجیده می‌شود و واحد آن گرم است. تا وقتی درخواست تحویل فیزیکی ثبت نشده، این مقدار به صورت ثبت دفتری نگهداری می‌شود و می‌توانی هر بخش از آن را در هر زمان بفروشی. اگر مقدارت به حد نصاب تحویل برسد، امکان تبدیل آن به شمش واقعی و تحویل گرفتنش وجود دارد.